Focus is cruciaal

Focus is cruciaal

Interview met John van der Zwan, commandant Brandweer Gooi en Vechtstreek

Van een 'vrij conservatieve organisatie' een modern en proactief korps maken - ziehier hoe Brandweer Gooi en Vechtstreek zichzelf naar een hoger plan tilt. Ambitie: de brandweer van morgen worden. Gesprek met commandant John van der Zwan over communicatie als aanjager van een veranderproces in een steeds complexer wordend speelveld. "We zetten in op blussen vóór de brand."


Eerlijk gezegd is John van der Zwan niet zo van de pakken papier. "Een goede strategie moet je op een half A4-tje kunnen samenvatten, en op de kazerne in vijf minuten kunnen uitleggen." Vanuit die overtuiging heeft Van der Zwan jaren geleden als voorzitter van brandweercommunicatienetwerk Cobra bijgedragen aan het landelijk communicatieplan in het kader van 'Brandweer over morgen'. "De kern van Brandweer over morgen is de visie dat het voorkomen van brand effectiever is dan blussen", blikt Van der Zwan terug. "Dat klinkt wellicht vanzelfsprekend, maar onder brandweermensen was het destijds een soort vloeken in de kerk." Net als zijn collega-commandanten was Van der Zwan er evenwel van overtuigd dat de brandweer zichzelf moest vernieuwen. "Het moest goedkoper, slimmer en effectiever."

De verandering begon in 2009 toen tien organisaties werden samengebald tot één krachtig regiokorps. "Een organisatieverandering doorvoeren op een dergelijk strategisch niveau is een complexe opgave", aldus Van der Zwan.  "Ik zocht naar een manier om onze 550 collega's mee te nemen in een veranderingstraject dat niet van de ene op de andere dag is voltooid. Van oorsprong zijn we een vrij conservatieve organisatie, dus het was cruciaal om focus en eenvoud in het proces aan te brengen. De aanpak van Total Active Media sprak me aan: jullie gingen niet als een docent voor ons staan, maar dachten actief met ons mee." 

Handelingsperspectief

Total Active Media nam al in een vroeg stadium zitting in diverse werkgroepen en leerde zo van binnenuit het krachtenveld kennen. Samen met de communicatieafdeling van het korps en Van der Zwan ontwikkelde ze het communicatieprogramma Nieuw Rood, met als subthema's Nieuwe Organisatie, Nieuwe Repressie en Nieuwe Preventie. Van der Zwan: "Wat ik sterk vond en vindt, is dat jullie niet in middelen denken, maar in handelingsperspectief. Dat heeft geleid tot professionele communicatie die niet alleen uitvoerend van karakter is, maar vooral ook proactief werkt. Daarnaast was het goed dat er één herkenbaar thema kwam en dat de communicatie de medewerkers duidelijk heeft gemaakt dat hun rol werkelijk ging veranderen. En niet in de laatste plaats waren er waardevolle sessies waarin de dialoog met de medewerkers werd aangegaan. Het maakte hen bewust van het belang van alle veranderingen die werden doorgevoerd en van de waardevolle rol die ze daarbinnen gingen vervullen."

Communicatieprogramma als aanjager

Nieuw Rood heeft er inmiddels toe bijgedragen dat de brandweermensen op de diverse posten hun lokale trots hebben behouden terwijl daar regionale betrokkenheid aan is toegevoegd. Van der Zwan: "Het korps is nog niet af, maar we liggen op koers, ook met de inzet van variabele voertuigbezetting waarmee we op een innovatieve manier incidenten bestrijden. Minstens zo belangrijk is dat iedereen inmiddels dynamisch is verbonden op de gezamenlijke missie: blussen vóór de brand. Onze repressieve en preventieve medewerkers, en zelfs de kantoormedewerkers zetten nu de schouders onder het voorkomen van brand. En dat wordt ook in toenemende mate gezien door de inwoners en de ondernemers in de regio.”

Omdat preventie een nieuw hoofdproduct is geworden, is er een mentaliteitsomslag nodig die langer duurt dan de inmiddels afgesloten interne Nieuw Rood-campagne. Van der Zwan wil daarom het communicatieprogramma blijven inzetten als aanjager. "We nemen nu zowel medewerkers als burgers mee van Nieuw Rood naar Samen Brandveilig. Met deze inzet gaan al onze medewerkers voortaan de regio in met voorlichtingsmiddelen op maat voor bewoners, ondernemers en recreanten. Een andere manier van communiceren is daarbij belangrijk voor succes. De materialen maken duidelijk dat je zelf verantwoordelijk bent voor je eigen brandveiligheid en ze bieden je direct handelingsperspectief  om die verantwoordelijkheid ook echt te kunnen nemen. En wij hebben daarbij geen controlerende rol meer, maar we adviseren.”

Omdenken

Tegelijkertijd blijft Van der Zwan investeren in 'omdenken'. "In onze functieomschrijvingen is nu een alinea opgenomen over het belang dat we hechten aan preventie. De vakbekwaamheid die we voortaan zoeken, zal hier op zijn gestoeld. Brandweermannen die willen blussen, zijn nog steeds heel erg belangrijk, maar ze zullen ook de rol van preventist moeten omarmen. Hetzelfde geldt voor de burgers: met onze Samen Brandveilig-campagne willen we hen bewust maken van het feit dat ze zelf een belangrijke rol spelen bij het voorkomen van brand. En ik moet eerlijk zeggen: die interne en externe bewustwording gaat sneller dan ik had durven hopen. Er komen steeds meer leuke en waardevolle initiatieven die onderstrepen dat brandveiligheid wordt gezien als een gedeelde verantwoordelijkheid."  

Contact: 
Wilt u meer weten over 'Focus is cruciaal', neem dan contact met ons op 

Bob van der Lee

Group CEO, Brand builder
+31 20 750 95 58